تورم مواد پتروشیمی چالش جدید صنعت قارچ در تأمین بسته بندی
گل چرم: افزایش بالاتر از 250 درصدی قیمت اقلام بسته بندی ناشی از نوسانات بازار پتروشیمی، حاشیه سود تولیدکنندگان قارچ را به شدت کاهش و هزینه ها را جهش داده است.
به گزارش گل چرم به نقل از مهر، در ماه های اخیر، صنعت تولید قارچ در ایران با پدیده ای نوظهور و نگران کننده دست به گریبان شده است که به نظر می آید آینده سودآوری و ادامه تولید در خیلی از واحدهای پرورش این محصول را با مخاطرات جدی روبرو کرده است. افزایش وحشتناک قیمت مواد پتروشیمی که به عنوان شالوده اصلی صنایع بسته بندی شناخته می شوند، نه تنها هزینه های جاری واحدهای تولیدی را افزایش داده، بلکه توازن شکننده قیمت تمام شده و قدرت خرید مصرف کننده را به هم زده است. بر مبنای بررسی های میدانی و تحلیل های اقتصادی صورت گرفته، قیمت برخی اقلام ضروری بسته بندی که در این صنعت مورد استفاده قرار می گیرند، در بازه های زمانی کوتاه بیشتر از ۲۵۰ درصد افزایش پیدا کرده اند؛ موضوعی که کنشگران این حوزه آنرا نه یک نوسان مقطعی، بلکه یک «زلزله هزینه ای» در ساختار قیمت تمام شده محصول می دانند.
صنعت قارچ طی سالهای قبل با دشواری های ساختاری مختلفی از قبیل افزایش تصاعدی هزینه های انرژی (به ویژه گاز و برق)، چالش های حمل و نقل و توزیع، نوسانات قیمت نهاده های کشاورزی و فقدان زیرساخت های صادراتی دست وپنجه نرم کرده است. اما حال با وقوع شرایط خاص اقتصادی که بسیاری آنرا تحت تأثیر تبعات جنگ تحمیلی سوم و اختلال در زنجیره های تامین جهانی می دانند، قیمت مواد پتروشیمی چنان جهشی داشته که هزینه های بسته بندی به یکی از دغدغه های محوری و گاهی مرگبار برای تولیدکنندگان تبدیل گشته است. این وضعیت می تواند در آینده ای نزدیک، علاوه بر تغییر قیمت غائی محصول برای مصرف کننده، موجب دگرگونی در الگوهای مصرف بازار و تغییر رفتار تولیدکنندگان در انتخاب نوع بسته بندی گردد.
وابستگی حیاتی صنعت قارچ به مواد پتروشیمی
برای درک عمق فاجعه، باید توجه داشت که بسته بندی در صنعت قارچ فراتر از یک ابزار ظاهری یا تبلیغاتی است. قارچ به علت بافت خاص و حساسیت بالا، یکی از محصولات غذایی است که بشدت به شرایط محیطی واکنش نشان میدهد. کوچک ترین خلل در پروسه بسته بندی یا نگهداری، موجب افت سریع کیفیت، تغییر رنگ ظاهری، کاهش ماندگاری و افزایش ضایعات در نقطه فروش می شود. به همین دلیل، بسته بندی نقش کلیدی در حفظ کیفیت و ارزش اقتصادی محصول ایفا می کند.
بخش عمده ای از ظروف پلاستیکی، فیلمهای استرچ و کیسه های پلیمری که برای عرضه قارچ استفاده می شوند، به صورت کامل به محصولات پتروشیمی وابسته اند. مواد اولیه پلیمری نظیر پلی پروپیلن (PP) برای تولید ظروف یکبار مصرف با کیفیت، پلی اتیلن (PE) برای ساخت کیسه ها و فیلمهای محافظ، و پلی وینیل کلراید (PVC) برای فیلمهای شیرینگ، همگی از مشتقات صنایع پتروشیمی هستند. هرگونه نوسان در قیمت مواد اولیه در بورس کالا یا بازارهای بین المللی، مستقیماً به سبد هزینه تولیدکننده قارچ منتقل می شود.
کارشناسان خبره دانشنامه صنعت قارچ تاکید می کنند که وابستگی شدید این صنعت به مشتقات پتروشیمی سبب شده است که نوسانات بازار پلیمر، بلا فاصله در هزینه های تولید خویش را نشان دهد. در بعضی از واحدهای تولیدی بزرگ و مدرن که استانداردها را به صورت کامل رعایت می کنند، سهم هزینه بسته بندی نسبت به هزینه های تولید، از یک سهم معمولی به یکی از اجزای اصلی و سنگین قیمت تمام شده تبدیل گشته است. محاسبات دقیق نشان میدهد که هزینه تهیه ظروف و فیلمهای بسته بندی برای هر کیلو قارچ، در مقایسه با سالهای پیش، چندین برابر شده است؛ عددی که در محاسبات سود و زیان واحد تولیدی، فضای نفس کشیدن را برای تولیدکننده بشدت محدود کرده است.
فشار مضاعف بر تولیدکنندگان و دوراهی های دشوار
این افزایش وحشتناک هزینه ها، تنها یک مسئله در ترازنامه مالی شرکت ها نیست، بلکه تولیدکنندگان را در یک دوراهی خیلی مشکل قرار داده است. هم اکنون، تولیدکنندگان قارچ در مقابل سه گزینه خیلی دشوار قرار دارند: اول، افزایش قیمت غائی محصول که می تواند منجر به ریزش تقاضا در بازار مصرف شود؛ دوم، جذب هزینه ها و کاهش حاشیه سود که برای خیلی از واحدهای تولیدی کوچک و متوسط، منجر به زیان دهی و تعطیلی واحد می شود؛ و سوم، افت کیفیت بسته بندی یا روی آوردن به بسته بندی های غیراستاندارد که نتیجه قطعی آن افزایش ضایعات و بدنامی برند در بازار است.
وقتی تولیدکننده به علت فشار هزینه، به جای ظروف پلی پروپیلن استاندارد، از ظروف غیراستاندارد استفاده نماید، قارچ سریع تر گرفتار فساد شده و ضایعات زنجیره تامین افزایش خواهد یافت. این ضایعات بالاخره، نه تنها ضرر اقتصادی مستقیم به تولیدکننده وارد می کند، بلکه اتلاف سرمایه های ملی در قسمت کشاورزی را بدنبال دارد. همچنین، تولیدکنندگان کوچک مقیاس که توان مالی خرید حجم بالای مواد بسته بندی را ندارند و به شکل روزانه یا هفتگی خرید می کنند، بیش از سایرین از تورم قیمتها لطمه دیده و توان رقابت خویش را در مقابل تولیدکنندگان بزرگ از دست می دهند.
بسته بندی به مثابه بخشی از امنیت غذایی
کارشناسان اعتقاد دارند که بسته بندی در محصولی مثل قارچ، فراتر از یک ضرورت تجاری، بخشی از زنجیره امنیت غذایی شمرده می شود. زمانیکه مجید نادری، از تحلیل گران برجسته دانشنامه هاگ، وضعیت فعلی را توصیف می کند، به این نکته اشاره دارد که بسته بندی حافظ کیفیت محصول در نقطه فروش است. اگر بسته بندی نتواند خاصیت های فیزیکی قارچ را حفظ کند، محصول پیش از رسیدن به دست مصرف کننده غائی فاسد شده و دور ریخته می شود. بنابراین، هرگونه کاهش کیفیت در بسته بندی به مفهوم اتلاف بخشی از تولیدات کشاورزی کشور است.
نکته حائز اهمیت اینجاست که در وضعیت جنگی و وضعیت فعلی که زنجیره های تامین جهانی ناپایدار هستند، مدیریت صحیح بسته بندی می تواند از بروز بحران در عرضه جلوگیری نماید. اما وقتی قیمت مواد پتروشیمی خارج از کنترل تولیدکننده است، ابزارهای کنترلی در دست تولیدکننده نیز محدود می شود.
راهکارهای مدیریت بحران و افق پیش رو
در حالی که کنترل قیمت جهانی مواد پتروشیمی در ید قدرت تولیدکنندگان قارچ نیست، اما راهکارهایی برای کاهش بخشی از این فشار وجود دارد که برخی واحدهای پیشرو به آن روی آورده اند. خرید گروهی و تجمیع تقاضا توسط تعاونی های تولیدکنندگان، یکی از طریق های موثر برای کاهش هزینه های سربار است. با خرید عمده و مستقیم از پتروشیمی ها، میتوان قیمت غائی مواد بسته بندی را تا حدی کنترل کرد.
همچنین، بازبینی در طراحی ظروف با هدف کاهش وزن و استفاده از مواد اولیه کمتر بدون لطمه به معیارهای بهداشتی، از دیگر اقداماتی است که می تواند صرفه اقتصادی ایجاد نماید. علاوه بر این، حرکت بسمت تکنولوژی های بسته بندی سبز، استفاده از مواد بازیافتی با گرید غذایی و همین طور استفاده از فناوری های نوین برای افزایش عمر ماندگاری محصول در بسته بندی های ساده تر، از راهکارهای جهانی برای برون رفت از این وضعیت است.
دسترسی تولیدکنندگان به اطلاعات شفاف بازار و رصد مداوم قیمت مواد اولیه نیز می تواند به مدیریت خریدها کمک نماید تا تولیدکنندگان در زمان های اوج قیمت، غافلگیر نشوند. در عین حال، ضرورت حمایت دولت از این صنعت و تنظیم بازار مواد پتروشیمی با نگاه اولویت دهی به صنایع غذایی، امری حیاتی می باشد. اگر به این صنعت به چشم یک صادرکننده بالقوه و تامین کننده پروتئین گیاهی ارزان نگاه شود، تسهیل دسترسی به مواد اولیه می تواند مانع از فروپاشی بخش بزرگی از واحدهای تولیدی شود.
در نهایت، ادامه فعالیت در این بازار مستلزم انعطاف پذیری، ارتقاء سطح راندمان و استفاده از همه ظرفیتهای دانشنامه صنعت قارچ برای آگاهی بخشی به تولیدکنندگان است تا بتوانند از این نوبت پرتلاطم با کمترین لطمه عبور کنند. عبور از این بحران، نیازمند هوشمندی در مدیریت هزینه و همکاری تمامی اجزای زنجیره تامین است.
به طور خلاصه صنعت قارچ طی سال های قبل با دشواری های ساختاری مختلفی از قبیل افزایش تصاعدی هزینه های انرژی (به ویژه گاز و برق)، چالش های حمل و نقل و توزیع، نوسانات قیمت نهاده های کشاورزی و فقدان زیرساخت های صادراتی دست وپنجه نرم کرده است. در تعدادی از واحدهای تولیدی بزرگ و مدرن که استانداردها را بصورت کامل رعایت می کنند، سهم هزینه بسته بندی نسبت به هزینه های تولید، از یک سهم معمولی به یکی از اجزای اصلی و سنگین قیمت تمام شده تبدیل گشته است. همچنین، تولیدکنندگان کوچک مقیاس که توان مالی خرید حجم بالای مواد بسته بندی را ندارند و به صورت روزانه یا هفتگی خرید می کنند، بالاتر از سایرین از تورم قیمت ها لطمه دیده و توان رقابت خویش را در مقابل تولیدکنندگان بزرگ از دست می دهند.
منبع: گل چرم
این مطلب را گل چرم می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان گل چرم در مورد این مطلب