یادداشت؛
زنجیره تأمین گندم، آرد و نان: صدمه شناسی و پیشنهادها- ۵
به گزارش گل چرم پنجمین قسمت از سری یادداشت های چالش های زنجیره گندم، نان و آرد ضمن برشمردن مهمترین چالش های زنجیره تأمین گندم، آرد و نان به عرضه ۱۲ راهكار جهت حل این چالش ها پرداخته است.
به گزارش گل چرم به نقل از مهر، در بخش اول از یادداشت ۵ قسمتی با مبحث چالش های زنجیره گندم، نان و آرد راهکارهای پیش رو به قلم یحیی لطفی نیا، دانشجوی دکترای اقتصاد و پژوهشگر اقتصادی به تبیین وضعیت تولید و سطح زیرکشت گندم در دوره زمانی ۹۷-۱۳۹۰، در بخش دوم یادداشت به بررسی وضعیت مراکز خرید و تحویل گیری گندم و در بخش سوم به «بررسی وضعیت سیلو و انبار تأسیسات ذخیره سازی گندم» و «کارخانه های تبدیل گندم به آرد» پرداخته شد؛ در بخش چهارم به «واحدهای مصرف کننده شامل صنوف صنایع نان و غیر نان» و «مصرف کنندگان نان و کالاهایی که در آنها آرد مصرف می شود» پرداخته شد و در بخش آخر که پیش روی شماست به جمع بندی مطالب پرداخته و ضمن بیان مهم ترین چالش های هر زنجیره راهکارهای پیشنهادی در چارچوب جدول عرضه شده است. بخش پنجم و پایانی یادداشت ازنظرتان می گذرد: ۱) مجموع سطح زیر کشت گندم در طول دهه ۹۰ (۹۷-۱۳۹۰) روند کاهشی (از ۸.۵ میلیون هکتار به ۵.۴ میلیون هکتار) و میزان تولید (از ۸.۸ میلیون تن به ۱۳.۳ میلیون تن) افزایشی بوده است که این مورد به معنای بهبود وضعیت عملکردی تولید گندم در کشور است. ۲) در سال زراعی ۹۷-۱۳۹۶، استان های کردستان (۵۷۵ هزار هکتار)، آذربایجان شرقی (۴۵۵ هزار هکتار)، خوزستان (۴۲۵ هزار هکتار)، کرمانشاه (۴۱۴ هزار هکتار) بیشترین سطح زیر کشت گندم (مجموع کشت آبی و دیم) را به خود اختصاص داده اند. کمترین هم در ارتباط با استان های قم (۷.۵ هزار هکتار)، یزد (۹.۸ هزار هکتار)، البرز (۱۰.۴ هزار هکتار) است. ۳-۱ در طول دهه اخیر تراز تجاری گندم ایران همواره منفی بوده است به این مفهوم که همواره میزان صادرات (ارزش دلاری) از واردات (ارزش دلاری) کمتر بوده است. بگونه ای که در سال ۲۰۱۸ (۹۷-۱۳۹۶) میزان واردت ۳۴ میلیون دلار و میزان صادرات ۹.۸ میلیون دلار بوده است که نشان دهنده تراز تجاری منفی ۲۵ میلیون دلار بوده است. بیشترین تراز تجاری در دوره زمانی مذکور در ارتباط با سال ۲۰۱۵ با ۲.۴ میلیارد دلار بوده است. میزان واردات گندم در سه ماه ابتدای سال ۱۳۹۹ برابر با یک میلیون و ۹۴۳ هزار و ۸۲۱ تن بوده است ۳) در قالب قانون قیمت خرید تضمینی گندم در سال ۱۳۹۷، بالغ بر ۹.۴۶ میلیون تن گندم داخلی از کشاورزان خریداری شده است. این در شرایطی است که مقدار خرید گندم داخلی توسط دولت در سال ۱۳۹۶، حدود ۸.۸۷ میلیون تن بوده که نشان از رشد ۶.۷ درصدی است. ۴) در جدیدتری گزارش مرکز آمار در مورد قیمت محصولات کشاورزی بیان شده است که در فصل بهار ۱۳۹۹ قیمت آزاد یک کیلوگرم گندم در کل کشور ۲۴، ۱۰۸ ریال بوده که نسبت به بهار ۱۳۹۸ افزایشی معادل ۴۴.۸ درصد داشته است. ۵) در انتهای سال ۱۳۹۷، بیشترین ظرفیت با ۲۰.۷ میلیون تن به سیلو و انبار ذخیره گندم- در هر دو بخش دولتی و خصوصی- اختصاص داشته است. از این میزان سهم بخش خصوصی با ۳۷۱ سیلوی بتونی و فلزی و ۲۰۸ انبار ذخیره گندم برابر ۷۳.۴ درصد و سهم بخش دولتی با ۷۹ سیلو (بتنی و فلزی) و ۷۲ انبار ذخیره برابر ۲۶.۶ درصد است. ۶) تعداد کارخانه های تولید آرد کشور در سال ۱۳۹۹، ۳۸۴ کارخانه با ظرفیت اسمی بیشتر از ۲۷ میلیون تن است که از این ظرفیت سالانه ۱۱ میلیون تن در بخش تولید آرد «یارانه ای» و «صنف و صنعت» استفاده می شود. ازاین رو به صورت کلی از مجموع ظرفیت کارخانجات آرد تولیدی کشور، تنها ۴۰ درصد فعال می باشند. ۷) از حدود ۱۱ میلیون تن گندم مصرفی در سال ۱۳۹۷، حدود ۹.۴ میلیون تن به مصارف نانوایی اختصاص داده شده است و مابقی آن یعنی ۱.۶ میلیون تن در ارتباط با مصارف صنف و صنعت است. ازاین رو از مجموع گندم مصرفی کشور ۸۵.۳ درصد برای مصارف نانوایی و ۱۴.۷ برای سایر مصارف (صنف و صنعت) مورد استفاده قرار می¬گیرد. ۸) در تبصره «۱۴» بند «۲۷» بخش هدفمندسازی یارانه ها در لایحه بودجه سال ۱۳۹۹، اعتباری معادل با ۱۲۱، ۰۰۰ میلیارد ریال بابت یارانه نان و خرید تضمینی گندم از محل منابع سازمان هدفمندی یارانه ها در نظر گرفته شده است. با عنایت به آنچه که تا کنون در مورد زنجیره تأمین گندم، آرد و نان بیان شد، مهمترین چالش ها و راهکارهای پیشنهادی زنجیره تأمین گندم، آرد و نان در جدول زیر آمده است.
جدول ۱: چالش ها و راهکارهای پیشنهادی جهت توسعه و بهبود زنجیره تأمین گندم، آرد و نان
مراحل
چالش ها
راهکارها
مرحله اول
تولید و سطح زیرکشت گندم
۱) عرضه یارانه پنهان به مصرف کننده و دریافت مالیات پنهان از تولیدکننده
۲) فقدان کیفیت یکسان در گندم تولیدی کشور
۳) اعلام با تأخیر نرخ خرید تضمینی گندم
۴) تأخیر در پرداخت مطالبات کشاورزان
۱) تقویت زنجیره تولید صنعتی محصولات نهایی گندم چون نان
۲) اصلاح رویه قیمت گذاری در خرید گندم و توزیع آرد
۳) گسترش تولید قراردادی با محوریت وزارت جهاد کشاورزی
مرحله دوم
مراکز خرید و تحویل گیری گندم
۱) اثرپذیری بالای نوع مصرف گندم به قیمت آن
۲) غیر استاندار بودن دستگاههای جداسازی گندم
۱) قاعده مند سازی قیمت گذاری گندم به منظور حفظ امنیت تولیدی و مصرفی
۲) بهره گیری از ظرفیت شرکتهای دانش بنیان برای بهبود ماشین آلات
مرحله سوم
سیلو و انبار تأسیسات ذخیره سازی گندم
-------------------
-------------------
مرحله چهارم
کارخانجات تبدیل گندم به آرد
۱) استفاده از گندم دامی برای تولید آرد
۲) کیفیت پایین آرد تولیدی کارخانه های آرد کشور
۳) تولید کمتر از حد ظرفیت کارخانه های آرد:
۱) لزوم افزایش نظارت و استانداردسازی تحویل گندم در تمامی مراحله زنجیره
۲) تقویت نقش و جایگاه بخش خصوصی
۳) تقویت زنجیره تأمین گندم، آرد و نان
۴) استفاده از کشت فرا سرزمینی گندم
مرحله پنجم
واحدهای مصرف کننده شامل صنوف صنایع نان و غیر نان
۱) وجود رانت ناشی از توزیع آرد با قیمت متفاوت در میان صنف های مختلف
۲) قاچاق گندم و آرد به خارج از کشور:
۱) اجرای سیاست های مشوق صادراتی آرد
مرحله ششم
مصرف کنندگان نان و محصولات در رابطه با آرد
۱) استفاده از نان به جای کنسانتره توسط دامداری ها
۲) قاچاق گندم و آرد به خارج از کشور
۱) اصلاح الگوی مصرف نان
۲) اصلاح رویه قیمت گذاری در خرید گندم و توزیع آرد
این مطلب را گل چرم می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان گل چرم در مورد این مطلب